ТОШКЕНТ, 19 апр — Sputnik. 16 апрель куни Тошкентда МДҲ давлатлари мудофаа вазирлари кенгаши қошидаги ҳаво мудофааси бўйича мувофиқлаштирувчи қўмитанинг 62-йиғилиши ўтди. Унда ҳаво ҳудуди хавфсизлиги, қўшма тайёргарлик, алоқа ва автоматлаштириш тизимларини янгилаш, шунингдек, дронларга қарши кураш масалалари муҳокама қилинди
Сўнгги урушлар эса бу мавзунунг нега долзарблигини яна бир бор кўрсатди: осмонини ишончли ҳимоя қила олмаган давлатлар одатда аввало ҳаводан зарба қабул қилади.
Бунинг энг яқин мисолларидан бири — Эрон. 2025 йил июнда Исроил Эроннинг Natanz, Fordow ва Isfahan каби муҳим ядровий объектларига зарба берди; 22 июнда АҚШ ҳам шу объектларни нишонга олди.
2026 йил баҳоридаги уруш ҳақида Reuters ёзган материалларда АҚШ томони Эрон ҳаво мудофааси тизимларининг тахминан 80 фоизи йўқ қилинганини айтган. Ливан ҳам сўнгги йилларда қайта-қайта зарбалар майдонига айланди.
Тарихда бундай мисоллар кўп:
1956 йилги Сувайш инқирозида Британия ва Франция аввало Миср аэродромларига зарба бериб, унинг ҳаво кучларини ишдан чиқаришга уринган;
1967 йилги Олти кунлик урушда эса Исроил кутилмаган ҳаво зарбаси билан Миср авиациясининг 90 фоиздан ортиғини ернинг ўзида йўқ қилди, Сурия ҳаво кучларини ҳам издан чиқарди ва шу тариқа тезда ҳавода устунликка эришди;
1982 йилда Ливанда жойлашган Сурия ҳаво мудофаа батареяларининг 19 таси қисқа вақт ичида йўқ қилинди;
1991 йилги “Саҳро бўрони”да эса Ироққа қарши кампаниянинг илк соатларидаёқ ҳаво устунлиги ўрнатилди.
Бу қоида фақат Яқин Шарқ ёки Африка учун эмас. Ҳатто Европада ҳам 1999 йилги Югославия/Сербияга қарши НАТО кампанияси аввало ҳаво мудофаасини бостиришдан бошланган ва бир неча кун ичида иттифоқчи авиация бутун Сербия бўйлаб ҳам стратегик, ҳам тактик нишонларга зарба бера бошлаган;
Афғонистонда 2001 йилга келиб Толибон ҳаво мудофааси деярли сезилмас даражада эди ва коалиция ўнинчи кундан бошлаб нишонларни кечаю кундуз ура олди;
2003 йилда АҚШ бошчилигидаги коалиция Саддам Ҳусайн бошқарувидаги Ироққа қарши урушни ҳаводаги устунлик билан бошлади ва қисқа вақт ичида ҳаво ҳукмронлигини қўлга олди;
2011 йилда эса АҚШ ва унинг иттифоқчилари Муаммар Қаззофий бошқарувидаги Ливия ҳаво мудофааси нишонларига биринчи куниёқ 110 та қанотли ракета учирди. Шундан кейин Ливия устида парвозлар тақиқланган ҳудуд ўрнатилиб, ҳаво кампанияси бошланди.
Бу мисоллар бир нарсани кўрсатади: ҳаво мудофааси шунчаки техник тизим эмас. Осмонини ёпа олмаган давлатга уруш кўпинча ҳаводан келади. Кучли ва қатламли ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими ҳужумни бутунлай истисно қилмаслиги мумкин, аммо унинг хавфи ва нархини оширади.