Регистоннинг уч мадрасаси нималар ҳақида сўзлайди — фоторепортаж
Регистоннинг уч мадрасаси нималар ҳақида сўзлайди — фоторепортаж
Sputnik Ўзбекистон
Самарқанддаги Регистон ансамблининг уч мадрасаси қандай сирларни сақлайди? Шердордаги шерлар тасвири, Улуғбек мадрасасидаги таълим ва Тиллакори номининг келиб чиқиши ҳақида гид-экскурсовод Аслиддин Сафаров ҳикоя қилди.
ТОШКЕНТ, 5 ноя — Sputnik, Баҳром Ҳатамов. Регистон бўйлаб сайр давомида феруза гумбазлар, кошинкор пештоқлар ва Тиллакорининг зарҳал безаклари бутун жозибаси билан намоён бўлади. Кундузи майдон сайёҳлар билан гавжум бўлса, кечқурун чироқлар мадрасаларнинг меъморий қиёфасини ажратиб кўрсатади. Ансамблнинг таниш манзараси ортида Самарқанднинг таълим, савдо ва маънавий ҳаёт тарихи мужассам. Аслиддин Сафаров Sputnik Ўзбекистон мухбирига уч мадрасанинг тарихи ҳақида сўзлаб берди.Уч мадраса турли даврларда бунёд этилган. Дастлаб 1417–1420 йилларда Улуғбек мадрасаси қурилган. Орадан қарийб икки аср ўтиб, Самарқанд ҳокими Ялангтўш Баҳодирнинг фармони билан Шердор ва Тиллақори қад ростлаган. Шу тариқа майдоннинг бугунги меъморий кўриниши шаклланган.Улуғбек мадрасаси ҳақида сўзлар экан, Сафаров унинг "мадрасаи олия" — ўз даврининг олий таълим маскани мақомига эътибор қаратади. Маҳобатли пештоқ ортида мударрислар дарс берган, талабалар илм олган. Ҳужралар эса яшаш ва дарсларга тайёрланиш учун хизмат қилган.Унинг айтишича, ўқиш бепул бўлган, талабаларга стипендия берилган, битирувчилар эса шаҳодатнома олган. Бу тафсилотлар Регистонни ўз қоидалари ва кундалик тартибига эга таълим маркази сифатида тасаввур қилишга ёрдам беради.Мадраса рўпарасида 1619–1636 йилларда қурилган Шердор жойлашган. Унинг энг таниқли безаги — пештоқдаги оҳуларни қувлаётган шерлар ва қуёш тасвири. Экскурсовод ушбу композициянинг илмга интилиш билан боғлиқ талқинларидан бирини келтиради.Гид қуёш тимсолини илм-фан ва маърифат ривожи учун зарур бўлган тинчлик билан боғлайди. Бу талқинда безаклар бинонинг вазифасини — одамлар илм олиш учун келадиган маскан эканини эслатади.Аввалги карвонсарой ўрнида 1646–1660 йилларда бунёд этилган Тиллакори ансамблга тугаллик бахш этган. Унинг узун пешфасади ортида ички ҳовли жойлашган. Масжиднинг зарҳал безаклари эса интерьерга алоҳида кўрк бағишлайди.Гид бинонинг яна бир жиҳатини қайд этади: бош фасад бўйлаб ҳужралар икки қаватли, ҳовлининг қолган уч томонида эса бир қаватли қилиб қурилган. Бу ечим майдондаги иншоотларни ягона меъморий композицияга бирлаштиришга ёрдам берган. Сафаров мадрасалардаги битикларга ҳам алоҳида эътибор қаратади: уларда уч обида тарихини боғлаб турувчи ғоя — илмнинг қадри ифодаланган.
Нега Шердорда шерлар тасвирланган, Улуғбек мадрасасида қандай билимлар берилган ва Тиллакори номи қаердан келиб чиққан — бу ҳақда Регистоннинг гид-экскурсоводи Аслиддин Сафаров сўзлаб берди
ТОШКЕНТ, 5 ноя — Sputnik, Баҳром Ҳатамов. Регистон бўйлаб сайр давомида феруза гумбазлар, кошинкор пештоқлар ва Тиллакорининг зарҳал безаклари бутун жозибаси билан намоён бўлади. Кундузи майдон сайёҳлар билан гавжум бўлса, кечқурун чироқлар мадрасаларнинг меъморий қиёфасини ажратиб кўрсатади. Ансамблнинг таниш манзараси ортида Самарқанднинг таълим, савдо ва маънавий ҳаёт тарихи мужассам. Аслиддин Сафаров Sputnik Ўзбекистон мухбирига уч мадрасанинг тарихи ҳақида сўзлаб берди.
Уч мадраса турли даврларда бунёд этилган. Дастлаб 1417–1420 йилларда Улуғбек мадрасаси қурилган. Орадан қарийб икки аср ўтиб, Самарқанд ҳокими Ялангтўш Баҳодирнинг фармони билан Шердор ва Тиллақори қад ростлаган. Шу тариқа майдоннинг бугунги меъморий кўриниши шаклланган.
Улуғбек мадрасаси ҳақида сўзлар экан, Сафаров унинг "мадрасаи олия" — ўз даврининг олий таълим маскани мақомига эътибор қаратади. Маҳобатли пештоқ ортида мударрислар дарс берган, талабалар илм олган. Ҳужралар эса яшаш ва дарсларга тайёрланиш учун хизмат қилган.
"Бу мадрасанинг ўзига хос жиҳати шундаки, бу ерда нафақат диний, балки дунёвий билимлардан ҳам таълим берилган", — дейди Аслиддин Сафаров.
Унинг айтишича, ўқиш бепул бўлган, талабаларга стипендия берилган, битирувчилар эса шаҳодатнома олган. Бу тафсилотлар Регистонни ўз қоидалари ва кундалик тартибига эга таълим маркази сифатида тасаввур қилишга ёрдам беради.
Мадраса рўпарасида 1619–1636 йилларда қурилган Шердор жойлашган. Унинг энг таниқли безаги — пештоқдаги оҳуларни қувлаётган шерлар ва қуёш тасвири. Экскурсовод ушбу композициянинг илмга интилиш билан боғлиқ талқинларидан бирини келтиради.
"Гўёки талабани шерга, унинг олдидаги оҳуни эса билимга қиёслашган", — изоҳлайди Аслиддин Сафаров.
Гид қуёш тимсолини илм-фан ва маърифат ривожи учун зарур бўлган тинчлик билан боғлайди. Бу талқинда безаклар бинонинг вазифасини — одамлар илм олиш учун келадиган маскан эканини эслатади.
Аввалги карвонсарой ўрнида 1646–1660 йилларда бунёд этилган Тиллакори ансамблга тугаллик бахш этган. Унинг узун пешфасади ортида ички ҳовли жойлашган. Масжиднинг зарҳал безаклари эса интерьерга алоҳида кўрк бағишлайди.
"Бу бино ўз даврида жоме масжиди вазифасини бажарган. Ички қисми тилла билан безатилгани учун маҳаллий аҳоли орасида Тиллакори номи билан машҳур бўлган", — дейди Аслиддин Сафаров.
Гид бинонинг яна бир жиҳатини қайд этади: бош фасад бўйлаб ҳужралар икки қаватли, ҳовлининг қолган уч томонида эса бир қаватли қилиб қурилган. Бу ечим майдондаги иншоотларни ягона меъморий композицияга бирлаштиришга ёрдам берган. Сафаров мадрасалардаги битикларга ҳам алоҳида эътибор қаратади: уларда уч обида тарихини боғлаб турувчи ғоя — илмнинг қадри ифодаланган.
