Шавкат Мирзиёев МО ва Озарбайжон ҳамкорлигининг энг муҳим йўналишларини санаб ўтди

Кейинги босқич. Марказий Осиё ва қўшни минтақалар ўртасидаги ҳамкорликнинг кейинги босқичини белгилашимиз керак. Биз тарихий, иқтисодий ва транспорт алоқаларини қамраб олувчи ҳамкорлик учун ягона маконни самарали равишда яратишимиз мумкин. Бугун ушбу маконни мустаҳкамлаш ва уни аниқ мазмун билан тўлдириш имконияти пайдо бўлмоқда. Биз мамлакатларимиз биргаликда савдо, транспорт, энергетика, саноат ва янги технологияларни ривожлантириши мумкин бўлган кенг макон ҳақида гапиряпмиз. Биз ушбу масалаларни келаси йили Тошкентда ўтказадиган "Тинчлик ва барқарор алоқалар учун минтақалараро мулоқот: Марказий Осиё ёндашуви" халқаро конференциясида батафсил муҳокама қилишни таклиф қиламиз.

Ҳуқуқий асос. Минтақавий мулоқотимиз асосини мустаҳкамлашимиз керак. Биз Марказий Осиё ва Озарбайжон давлат раҳбарларининг маслаҳат учрашувларини тартибга солувчи ҳуқуқий асосни такомиллаштириш устида ишлашни давом эттиришни таклиф қиламиз.

Иқтисодий ҳамкорлик. Бу, биринчи навбатда, қўшма саноат ва технологик занжирлар, умумий рақамли хизматлар ва йирик лойиҳаларни тезроқ ишга тушириш имконини берадиган инвестиция механизмларига тегишли. "Олти иқтисодиёт – битта маҳсулот" формуласи биз нимага интилишимиз кераклигининг моҳиятини жуда яхши акс эттиради. Бир нечта мамлакатлар корхоналари ягона ишлаб чиқариш занжирида иштирок этганда, маҳсулотлар биргаликда яратилганда, иқтисодиётларимиз ўртасида бутунлай бошқача алоқалар пайдо бўлади. Бу алоқалар одатий товарлар алмашинувидан анча кучлироқ. Ушбу ишни ривожлантириш учун биз 2027 йилда қадимий Хива шаҳрида "Марказий Осиё – Озарбайжон" бизнес форумини ўтказишни таклиф қиламиз.

Замонавий транспорт ва логистика тармоғи. Биз глобал савдо учун асосий қуруқлик йўлларидан бирига ва бир вақтнинг ўзида иқтисодий фаолиятнинг асосий марказига айланишимиз мумкин. Аммо бунга эришиш учун шунчаки йўллар ва темир йўл линияларини қуришнинг ўзи етарли эмас. Транспорт инфратузилмасини ривожлантириш учун умумий мантиқ керак. Йирик лойиҳалар йўналишлар кесишиши ва ягона тизим сифатида ишлаши учун мувофиқлаштирилиши керак. Ишлаб чиқариш, логистика, хизмат кўрсатиш объектлари ва саноат зоналари янги транспорт йўлаклари бўйлаб пайдо бўлиши керак.

Энергетика. Бизнинг минтақамизда хилма-хил ресурслар мавжуд. Углеводород захиралари ва гидроэнергетика, қуёш ва шамол энергияси ишлаб чиқариш учун катта салоҳият мавжуд. Айнан шу хилма-хиллик мамлакатларимизга бир-бирини тўлдириш имконини беради. Биз бу хилма-хилликдан оқилона фойдаланишимиз ва минтақанинг энергетика ривожланишига яхлит ёндашишимиз керак. Яшил энергия бу ерда тобора муҳим роль ўйнайди. Биз кам углеродли энергия салоҳияти учун қўшма концепцияни ишлаб чиқишни таклиф қиламиз. Бу янги ишлаб чиқариш қувватларини қуриш, замонавий сақлаш тизимларини ривожлантириш ва янги энергия йўлакларини яратишни яхшироқ мувофиқлаштириш имконини беради.

Сув ва иқлим. Сув танқислиги Марказий Осиёнинг ривожланишига тобора жиддий тўсиқ бўлиб бормоқда. Иқлим ўзгармоқда, аҳоли сони ортиб бормоқда ва қишлоқ хўжалиги ва инфратузилмага босим кучаймоқда. Шунинг учун бизда қанча сув борлиги ва ундан қандай фойдаланилаётгани ҳақида аниқроқ тушунчага эга бўлишимиз керак. Бизга замонавий рақамли мониторинг тизимлари, модернизация қилинган суғориш тармоқлари ва сувни тежайдиган технологияларни кенг жорий этиш керак. Афғонистон билан сув ресурсларини бошқариш бўйича мулоқотни кучайтиришга алоҳида эътибор қаратиш керак. Ушбу муҳокама минтақадаги барча мамлакатлар манфаатларини ҳисобга олган ҳолда доимий ва мазмунли бўлиши керак.

Муҳим минераллар. Мамлакатларимиз замонавий саноат, энергетика ва янги технологиялар учун зарур бўлган катта миқдордаги хомашё захираларига эга. Бу ерда биргаликда ишлашимиз муҳим. Биз Ўзбекистон ташаббуси билан ташкил этилган муҳим минераллар бўйича минтақавий иттифоқни тузиш бўйича саъй-ҳаракатларни кучайтиришни таклиф қиламиз. Дастлабки қадамлардан бири Марказий Осиёдаги муҳим минерал захираларининг ягона рақамли харитаси бўлиши мумкин. Бундай ресурс минтақанинг салоҳияти ҳақида тўлиқроқ тасаввур беради ва халқаро инвесторларга мамлакатларимиз ушбу соҳани биргаликда ривожлантиришга тайёр эканлигини намойиш этади.

Технологик ривожланиш. Сунъий интеллект ва катта маълумотлар аллақачон саноат, транспорт, энергетика, қишлоқ хўжалиги, таълим ва давлат бошқарувини ўзгартирмоқда. Иқтисодиётимизнинг маҳсулдорлиги ва келажакда рақобатбардошлигимиз асосан ушбу технологияларга боғлиқ бўлади. Шунинг учун мен мамлакатларимизнинг имкониятларини бирлаштиришни ва умумий ҳисоблаш инфратузилмасини яратишни бошлашни таклиф қиламан. Бу миллий маълумотлар марказларининг ўзаро боғлиқ тармоғига асосланган бўлиши мумкин. Бу бизга ҳисоблаш қувватидан самаралироқ фойдаланиш, ўз рақамли маҳсулотларимизни ишлаб чиқиш ва сунъий интеллект соҳасидаги кенг кўламли лойиҳалар учун шароит яратиш имконини беради.

Мутахассислар тайёрлаш. Биз иқтисодиётимиз эртага қандай мутахассисларга муҳтож бўлишини яхшироқ тушунишимиз керак. Шу мақсадда биз талаб юқори бўлган касблар ва ваколатларнинг минтақавий атласини ишлаб чиқишни таклиф қиламиз. Бу мамлакатларимизнинг мутахассислар етишмаслиги мавжуд бўлган ва келгуси йилларда талаб ўсиб борадиган соҳалар бўйича прогнозларини бирлаштириши мумкин. Бу университетлар ва касб-ҳунар мактабларига иқтисодиётимизнинг реал эҳтиёжларини фаол равишда ҳал қилиш имконини беради.