Тошкентда Рафиқ Нишонов ҳақида хотиралар китоби чоп этилди
© Sputnik
Oбуна бўлиш
Унда Россия Федерацияси ташқи ишлар вазири Сергей Лавров ҳам ўз устози ҳақидаги хотиралари билан ўртоқлашди.
ТОШКEНТ, 15 янв — Sputnik. Тошкентда "Рафик Нишонов замондошлари хотирасида" китоби нашр этилди. Унинг нашри таниқли давлат ва жамоат арбоби, дипломат таваллудининг 100 йиллигига бағишланган, дея хабар бермоқда Sputnik Ўзбекистон мухбири.
В Ташкенте вышла в свет книга воспоминаний о Рафике Нишанове
© Sputnik
Китоб тақдимотида Россиянинг Ўзбекистондаги фавқулодда ва мухтор элчиси Алексей Ерхов, профессор Юсуф Абдуллаев ҳамда Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби, кинорежиссёр Али Ҳамроев иштирок этди.
В Ташкенте вышла в свет книга воспоминаний о Рафике Нишанове
© Sputnik
Китоб тошкентлик таниқли журналист Раҳимжон Султонов томонидан тайёрланиб, "Маънавият" нашриётида икки тилда - ўзбек ва рус тилларида чоп этилди. Бу ерда Нишоновнинг сафдошлари, шунингдек, у билан Тошкентда ва дунёнинг бошқа нуқталарида бирга ишлаган одамларнинг хотиралари тўпланган. Китобда улар уни нафақат ўз ишининг устаси, балки ҳар бирининг ҳаётида сезиларли из қолдирган ғайриоддий инсон сифатида тасвирлайдилар.
Хотиралар билан ўртоқлашаётганлар орасида Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров ҳам бор. У дипломатик фаолиятини 1970 йил августидан 1978 йил июнигача Совет Иттифоқининг Шри-Ланкадаги фавқулодда ва мухтор элчиси бўлган Нишонов қўл остида бошлаган. Лавров унинг қўл остида тўрт йил давомида дастлаб стажёр, кейин эса атташе бўлиб ишлади, унинг ёрдамчиси вазифасини бажарди. Лавров ўз хотираларида Нишоновга катта ўртоқ ва доно устоз сифатида муносабатда бўлганини таъкидлайди.
"Рафиқ Нишонович Жанубий Осиё минтақасининг ўзига хос хусусиятларини чуқур тушуниши, юксак профессионаллиги, ишга талабчан ёндашуви билан ажралиб турарди. Ва, албатта, ажойиб ташкилотчилик қобилияти. Хорижлик ҳамкасблари билан доимо хушмуомала, илтифотли ва хушмуомала эди. Суҳбатдошини тинглаш ва эшитишни биларди. Ҳар қандай кескин вазиятларда ҳам ўзини йўқотмади, энг мураккаб, бир қолипга тушмаган муаммоларни муваффақиятли ҳал қилди. Бу ишонч бутун жамоага ўтди," - деб ёзади Лавров.
В Ташкенте вышла в свет книга воспоминаний о Рафике Нишанове
© Sputnik
Россия ташқи ишлар вазири, шунингдек, Нишоновнинг нозик ҳазил туйғуси, ҳамкасблари ва ёшлар билан тажриба ва донолик алмашиш истаги, Россиянинг МДҲ, Жанубий Осиё ва Яқин Шарқ давлатларига нисбатан ташқи сиёсат йўналишини шакллантиришга қўшган фойдали ҳиссаси ҳақида гапиради.
"Рафиқ Нишонович Нишонов давлат арбоблари, маҳаллий ва хорижий оммавий ахборот воситалари билан мулоқотда Россия ташқи сиёсатининг турли жиҳатларини тушунтиришда ўз кучини аямади," - дейди Лавров.
Нишонов ўз тажрибасини ўқувчиларга қандай ўргатгани, одоб-ахлоқ, касбий маҳорат, суҳбатдошни ҳурмат қилиш, тинглаш ва эшитиш қобилияти, меъёрни ҳис қилиш ва инсоний қадр-қиммат каби қадриятларни ўзида ва бошқаларга қандай ўргатганини китобнинг муҳаррир-тузувчиси Раҳимжон Султонов ҳам қайд этади.
"У ташқи таъсирга интилмайдиган, аммо касбнинг ички ўзагини шакллантирадиган камдан-кам учрайдиган давлат арбоблари тоифасига мансуб эди. Унинг таъсири хизмат сафари муддати ёки лавозимлар рўйхати билан ўлчанмайди. У ўқувчилар тақдирида, бир вақтлар қабул қилинган иш услубида, сўзга ҳурматда, ишга масъулиятда намоён бўлади," - деб ёзади муаллиф сўзбошида.
Султоновнинг таъкидлашича, Рафиқ Нишонович қаттиққўллик ва инсонийлик, интизом ва ҳазил-мутойиба, масофа ва одамларга эътиборни уйғунлаштира олган.
"У ўз атрофида хотиржам, мулоҳазали ва ҳалол ишлаш мумкин бўлган ишонч майдонини яратди. Бундай раҳбарлар ёрқин из қолдирмайди, лекин айнан улар касбнинг асосини ташкил этади," - деб ёзади у.
Рафиқ Нишонов - Ўзбекистон коммунистик партиясининг собиқ раҳбари, СССР Олий Совети Миллатлар Советининг раиси. У 1926 йил 15 январда Ғазалкентда туғилган, Тошкент кечки педагогика институтини тамомлаган, тарих фанлари номзоди. 1951 йилдан Ўзбекистон ССРда партия ишида бўлган. 1970 йилдан эса дипломатик ишга ўтди: СССРнинг Шри-Ланкадаги ва Малдив Республикасидаги, кейин эса Иорданиядаги элчиси бўлди.
1986 йил 9 декабрдан 1988 йил 9 апрелгача Нишонов Ўзбекистон ССР Олий Совети Президиуми раиси, бир вақтнинг ўзида 1987 йил 29 июндан 1988 йил 24 майгача СССР Олий Совети Президиуми раисининг ўринбосари лавозимларида ишлаган.
1988 йил январь ойида Ўзбекистон ССР Коммунистик партияси Марказий Қўмитасини бошқарган, бир вақтнинг ўзида 1988 йил май ойининг охиридан 1989 йил 25 майгача СССР Олий Кенгаши Президиуми аъзоси бўлган. 1989 йил июнь ойида Нишонов СССР Олий Кенгашининг Миллатлар кенгаши раиси этиб сайланди. 1991 йил сентябрь ойида СССР президенти маслаҳатчиси лавозимини эгаллади, сўнгра нафақага чиқди.
Нишонов бир неча бор СССР ва Россиянинг орден ва медаллари билан тақдирланган. 90 йиллик юбилей арафасида Россия президенти Владимир Путиннинг фармони билан "Шон-шараф" ордени, 2021 йил январь ойида эса Александр Невский ордени билан тақдирланди. Совет даврида "Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган маданият ходими" фахрий унвони билан тақдирланган.
Рафиқ Нишонов 2023 йил 11 январь куни 97 ёшга тўлишига 4 кун қолганида вафот этди.
"Бундай одамлар бутунлай кетмайди. Улар касбда қолишади. Унинг анъаналарида, оҳангида, ахлоқий кодида. Дипломатия ҳар доим шараф ва масъулият иши бўлиб келган ва шундай бўлиб қолади, Рафиқ Нишонович Нишоновнинг номи нафақат архив сатрларида, балки биз, авлодларнинг тирик, миннатдор хотирасида ҳам яшайди," - дея хулоса қилади Раҳимжон Султонов.
