ТОШКЕНТ, 23 апр — Sputnik. Евроосиё тараққиёт банки таҳлилчилари ЕИКда ўтган “ЕОИИга аъзо давлатларнинг энергия хавфсизлигини мустаҳкамлашда муқобил энергия манбаларининг роли” мавзусидаги давра суҳбатида замонавий кўмир генерацияси ҳали ҳам энергетикада муайян ўрин сақлаб қолишини таъкидлади.
Муҳокамада қайд этилишича, бугунги кўмир ишлаб чиқариш аввалги моделдан анча фарқ қилади. Гап буғнинг юқори самарадорлик ва замонавий тозалаш тизимлари ҳақида кетмоқда. Бундай ёндашув СО2, шунингдек чанг, олтингугурт ва азот оксидлари ҳамда кул чиқиндиларини камайтириш имконини беради.
ЕОТБнинг 2026 йилги “Марказий Осиё энергетикаси: энергетика секторини модернизация қилиш ва энергия алмашинуви” ҳисоботида ҳам шу ёндашув илгари сурилган. Унда минтақа учун энг мақбул “ўрта йўл” стратегияси таклиф қилиниб, энергия хавфсизлиги, электр таъминоти барқарорлиги ва экологик талаблар ўртасида мувозанат излаш зарурлиги таъкидланган.
Ҳисоботга кўра, Марказий Осиёда энергия алмашинуви “кўмир ёки қайта тикланадиган манбалар” ўртасидаги танлов эмас, балки турли манбаларни босқичма-босқич уйғунлаштириш жараёнидир.
Таҳлилчилар фикрича, кўмир ҳозирча базавий генерациянинг барқарор манбаи бўлиб қолмоқда. Бироқ унинг роли ўзгариши керак: эски ва самарасиз қувватлар ўрнига қайта тикланадиган энергия манбалари, электр тармоқлари ва энергия сақлаш тизимлари билан бирга ишлай оладиган янада технологик ва мослашувчан объектлар келиши лозим.
Мамлакатлар мисолида бу ёндашув аллақачон кўзга ташланмоқда. Хитойда 2060 йилга бориб ҳам энергетика тизимида тахминан 420 ГВт кўмир қуввати сақланиб қолиши мумкин.
Қозоғистон эса 7,8 ГВт қувватларни ишга тушириш ва модернизация қилиш, саккизта янги энергия манбасини қуриш ва 11 та мавжуд станцияни янгилашни режалаштирган. Бу дастур учун 7,5 трлн тенге, яъни тахминан 16,3 млрд доллар сарфланиши кўзда тутилган.