ТОШКЕНТ, 12 апр — Sputnik. Венгрияда парламент сайловларида овоз бериш бошланди. Бу мамлакатдаги сўнгги ўн йилликлардаги энг муҳим сиёсий синовлардан бири сифатида баҳоланмоқда: Виктор Орбан 16 йиллик ҳокимиятини сақлаб қолишга уринмоқда, унга қарши эса собиқ иттифоқдоши Петер Мадьяр бошчилигидаги Тиса партияси майдонга чиққан.
Сайлов натижаларига қараб ким бош вазир бўлиши, ҳукумат таркиби ва мамлакатнинг кейинги сиёсий йўналиши аниқлашади.
Бу сайловнинг дунё марказига чиқишига асосий сабаблардан бири — Украина масаласи. Орбан ҳукумати “Дружба” нефть қувури атрофидаги можаро сабабли Украина учун мўлжалланган 90 миллиард евролик ЕИ кредитини блоклаб келмоқда.
Можаро марказида Россия нефтини Украина орқали Венгрия ва Словакияга етказадиган “Дружба” нефть қувури турибди. Украина ва ЕИ расмийлари қувур январь ойида шикастланганини айтган, Венгрия эса қувур аллақачон ишлаб тургани ва нефтьни айнан Киев ушлаб қолаётганини даъво қилмоқда. Словакия бош вазири Роберт Фицо бу вазиятни очиқчасига “шантаж” деб атаган.
Венгрия расмийлари Зеленский “Дружба”ни тез тиклаб бўлмайди деган гаплар билан “ёлғон” гапираётганини айтган.
Вашингтонда эса бетарафлик эмас, очиқ қўллаб-қувватлаш кузатилди. АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс 7 апрель куни Будапештга келиб, Орбанни очиқ қўллади ва ЕИни Венгрия сайловига аралашишда айблади. Дональд Трамп ҳам Орбанни қайта сайланиш йўлида очиқ қўллаб-қувватлаган.
Орбанни қўллаганлар орасида Чехия бош вазири Андрей Бабиш, Словакия бош вазири Роберт Фицо ва Сербия президенти Александр Вучич ҳам бор. Бабиш Орбанни “суверен давлатлар ва тинчликка таянган кучли Европа” учун курашувчи сиёсатчи деб атаган, Фицо эса уни миллий манфаатлар ҳимоячиси сифатида мақтаган. Вучич эса ижтимоий тармоқларда, сайлов натижасидан қатъи назар, серблар Орбанга миннатдор бўлиб қолишини ёзган.
Кампания арафасида Будапешт ва Киев ўртасида яна бир шов-шувли можаро юз берди. Венгрия март бошида икки украин банк машинасидан ташилаётган тахминан 82 миллион долларлик нақд пул ва олтинни ушлаб қолди. Орбан бу маблағлар Тиса ва унинг етакчиси Петер Мадьярни қўллаб-қувватлашга йўналтирилган бўлиши мумкинлигини тахмин қилган.
Хулоса қилиб айтганда, бу овоз бериш фақат Будапештдаги ҳукумат учун эмас. Гап ЕИдаги кучлар нисбати, Украинага ёрдам, Россия билан муносабатлар ва Европада ўнг кучларнинг кейинги позицияси ҳақида кетмоқда.