ХВЖ Ўзбекистонни хатардан огоҳлантирди
11:56 20.06.2026 (янгиланди: 12:03 20.06.2026)
© Sputnik / Наталья Селиверстова
/ Oбуна бўлиш
ХВЖ даромадлар ошиши шароитида ички талабнинг ортиқча ошишига йўл қўймасликка чақирди.
ТОШКЕНТ, 20 июн — Sputnik. Халқаро валюта жамғармаси Ўзбекистон иқтисодининг юқори ўсиш суръатларни қайд этган ҳолда, келажакда содир бўлиши мумкин бўлган хавфлардан огоҳлантирди.
Ўзбекистон ЯИМи барқарор ўсмоқда
Ўзбекистон реал ЯИМи 2025 йилда кучли ички талаб билан қўллаб-қувватланиб, 7,7 фоизга жадал ўсди ва 2026 йилнинг биринчи чорагида ўсиш ўтган йилга нисбатан 8,7 фоизга етди. Ишсизлик ва қашшоқлик даражаси пасайишда давом этди.
Инфляция эса юқори даражадан пасайиб 2026 йил апрель ойида ўтган йилга нисбатан 7,0 фоизга етди. 2025 йилда консолидацияланган бюджет тақчиллиги 2,1 фоизгача қисқарди, жорий ҳисоб тақчиллиги ЯИМнинг 3,9 фоизигача пасайди.
Инфляция эса юқори даражадан пасайиб 2026 йил апрель ойида ўтган йилга нисбатан 7,0 фоизга етди. 2025 йилда консолидацияланган бюджет тақчиллиги 2,1 фоизгача қисқарди, жорий ҳисоб тақчиллиги ЯИМнинг 3,9 фоизигача пасайди.
Бунга кучли иқтисодий фаоллик, олтиннинг юқори нархлари ва хорждан пул ўтказмаларининг юқори миқдори сабаба бўлди. Халқаро олтин-валюта заҳиралари ҳам етарли даражада қолмоқда.
Хатарлар сақланиб қолмоқда
Ўзбекистон иқтисодиёти кучли натижаларга эришишда давом этмоқда. Ўсиш кучли бўлиб қолмоқда, бу ҳукуматнинг иқтисодиётни ўзгартириш ва бозор ислоҳотларини илгари суриш бўйича саъй-ҳаракатлари билан рағбатлантирилмоқда; фискал ва ташқи баланслар яхшиланишда давом этмоқда ва инфляция пасаймоқда.
Бироқ, иқтисодий фаоллик кучли ички талаб билан қўллаб-қувватланиб, салоҳиятдан юқори кўринади, глобал ноаниқлик ва хатарлар сезиларли даражада сақланиб қолмоқда.
Бу барқарор ва инклюзив ўсишни таъминлаш учун таъминот соҳасидаги ислоҳотларни илгари суриш билан бирга, мавжуд шароитда оқилона сиёсатни бошқаришнинг муҳимлигини таъкидлайди.
Фискал сиёсат иқтисодий қизиб кетиш хавфини камайтириш ва буферларни қайта тиклашга устувор аҳамият бериши керак.
2026 йилда, айниқса, даромадларнинг ошиб кетиши эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда, талабнинг ортишига йўл қўймаслик керак.
Йил давомида харажатларни тўғирлашни чеклаш инфляцияни пасайтиришга ва сиёсатнинг ишончлилигини оширишга ёрдам беради.
2026 йилда, айниқса, даромадларнинг ошиб кетиши эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда, талабнинг ортишига йўл қўймаслик керак.
Йил давомида харажатларни тўғирлашни чеклаш инфляцияни пасайтиришга ва сиёсатнинг ишончлилигини оширишга ёрдам беради.
ХВЖ тавсиялари
Келажакка назар ташласак, ресурслар даромадларининг ўзгарувчанлигининг харажатларга таъсирини янада самарали чеклаш учун фискал тизимни такомиллаштириш макроиқтисодий барқарорликни ва вақтлараро интизомни мустаҳкамлашга ёрдам беради.
Қўшимча операцион мақсадни жорий этиш (масалан, ресурс даромадларидан ташқари асосий бюджет тақчиллигининг чегараси) ҳақиқий харажатлар эҳтиёжларига жавоб бериш учун мослашувчанликни сақлаб қолиш билан бирга, протцикликликни бартараф этишга ёрдам беради.
Қўшимча операцион мақсадни жорий этиш (масалан, ресурс даромадларидан ташқари асосий бюджет тақчиллигининг чегараси) ҳақиқий харажатлар эҳтиёжларига жавоб бериш учун мослашувчанликни сақлаб қолиш билан бирга, протцикликликни бартараф этишга ёрдам беради.
Даромадларни жалб қилиш ва фискал институтларни мустаҳкамлашдаги барқарор тараққиёт Ўзбекистоннинг муҳим ривожланиш эҳтиёжларини қондириш учун жуда муҳим бўлиб қолмоқда.
Баъзи акциз солиғини ошириш, имтиёзлар ва солиқ таътилларини камайтириш, шунингдек, солиқ ва божхона маъмуриятини кучайтириш сўнгги йилларда кузатилган солиқ тушумларининг ЯИМга нисбатан пасайишини тўхтатишга ёрдам беради.
Шу билан бирга, ўрта муддатли бюджетни режалаштириш, давлат инвестицияларини бошқариш, хазина операциялари ва бюджет хавфларини мониторинг қилишни (айниқса, давлат корхоналари ва давлат-хусусий шериклик субъектлари билан боғлиқ хавфларни) янада такомиллаштириш харажатлар сифати, самарадорлиги ва шаффофлигини оширади.
Марказий банк мақсад қилган инфляция даражасига эришиш учун пул-кредит сиёсатининг етарлича қатъий позициясини сақлаб қолиш тавсия этилади.
Баъзи акциз солиғини ошириш, имтиёзлар ва солиқ таътилларини камайтириш, шунингдек, солиқ ва божхона маъмуриятини кучайтириш сўнгги йилларда кузатилган солиқ тушумларининг ЯИМга нисбатан пасайишини тўхтатишга ёрдам беради.
Шу билан бирга, ўрта муддатли бюджетни режалаштириш, давлат инвестицияларини бошқариш, хазина операциялари ва бюджет хавфларини мониторинг қилишни (айниқса, давлат корхоналари ва давлат-хусусий шериклик субъектлари билан боғлиқ хавфларни) янада такомиллаштириш харажатлар сифати, самарадорлиги ва шаффофлигини оширади.
Марказий банк мақсад қилган инфляция даражасига эришиш учун пул-кредит сиёсатининг етарлича қатъий позициясини сақлаб қолиш тавсия этилади.
Валюта курсининг мослашувчанлигининг яқинда эришилган ўсишини сақлаб қолиш шокларни юмшатиш, халқаро захираларни ҳимоя қилиш ва инфляцияни мақсадли белгилаш тизимининг самарали ишлашини таъминлаш учун жуда муҳимдир.
Молиявий интеграция ташаббуслари мақсадли ва имтиёзли кредитлар ва маъмурий қоидаларга эмас, балки рақобат, шаффофлик ва рискларни оқилона бошқаришга асосланган бўлиши керак.
