"Уруш болалари": Тошкентда Анвар Мамаджоновнинг кўргазмаси очилди
© Sputnik
Oбуна бўлиш
Ушбу таъсирли кўргазма урушдан омон қолган болаларнинг ҳикояларини ҳикоя қилади ва 28 июнгача намойиш этилади.
ТОШКЕНТ, 20 июн — Sputnik. Тошкент Фотосуратлар уйида Ўзбекистон халқ рассоми Анвар Мамажоновнинг "Уруш болалари" номли шахсий график асарлар кўргазмаси очилди.
Бу "Эслаш васият қилинган!" сериясидан бешинчи кўргазма. У Улуғ Ватан уруши даҳшатларини ва ўша фожианинг такрорланишининг олдини олиш учун фашизмни абадий йўқ қилиш зарурлигини эслатади.
Улуғ Ватан уруши бошланишига бағишланган кўргазма Ўзбекистон Бадиий академияси ва Бадиий кўргазмалар дирекцияси томонидан Россия Федерациясининг Ўзбекистон Республикасидаги элчихонаси ташаббуси билан ташкил этилмоқда.
Очилиш маросимида сўзга чиққан Россиянинг Ўзбекистондаги элчиси Алексей Ерхов 1941 йил 22 июнь бизнинг умумий тарихимиздаги энг фожиали саналардан бири эканлигини таъкидлади.
Бу кун фронтда ҳалок бўлганлар, нацистлар асирлигида қийноққа солинган ва орқа ортида очлик ва маҳрумликдан вафот этганлар хотирасига бағишланган. "Бугунги кунда Ўзбекистоннинг энг яхши график рассоми Анвар Мамажоновнинг беқиёс истеъдоди туфайли биз ўша даҳшатли урушнинг энг ҳимоясиз гувоҳлари бўлган болалар бошдан кечирган ниҳоятда оғриқни ҳис қила оламиз. Ўша авлод болалари дуч келган даҳшатлар ва қийинчиликлар бу асарларда акс эттирилган бўлиб, улар ҳеч кимни бефарқ қолдиролмайди", деди у.
Бадиий академия раиси ва Ўзбекистон халқ рассоми Акмал Нур урушга ҳеч ким бефарқ эмаслигини таъкидлади.
"Мен ўзим уруш қатнашчисининг, фахрийнинг ўғлиман. Бу ўзгача уруш эди. Биз кўпларини йўқотдик, лекин барчамиз бирга турдик ва бунинг натижасида душманни мағлуб эта олдик", деди у.
Унинг фикрларини Бадиий кўргазмалар дирекциясининг илмий ишлар бўйича директор ўринбосари ва санъатшунос Людмила Кодзаева давом эттирди. Унинг таъкидлашича, урушни бошидан кечирган ва ўз хотираларини асарларида акс эттирган фахрийлардан деярли ҳеч бири қолмаган.
"Авлодлар алмашади ва биз Улуғ Ватан уруши билан боғлиқ ҳар бир санани ўз асарларимиз ва коллекцияларимиз билан эслашга ҳаракат қиламиз. Ва эҳтимол, музей ходимларининг вазифаси шу — нафақат мамлакатимиз, Ўзбекистонни, балки бир вақтлар қудратли бўлган бутун Совет Иттифоқини боғлаган барча муҳим воқеаларни эслаб қолиш, бизга бу фожиали воқеаларга дош беришга ёрдам берган буюк биродарликни эслатиш", деди у.
Sputnik билан суҳбатда рассом лойиҳа учун асарлар яратиш осон эмаслигини таъкидлади. У архивларни кўриб чиқди ва ҳалок бўлган болалар, асирлик ва конwлагерлардан омон қолганлар, очарчилик ва яқинларининг ўлими ҳақида маълумот тўплади. У ўрганган барча материаллар ҳиссий жиҳатдан қийин эди.
"Бу жуда қийин. Мен ярим соат чидай олдим. Кейин мен узоқлашдим, чунки бу қийин. Агар инсон таъсирчан бўлса, у ўзи унга "киради"; улар ҳамма нарсани эшитишади: ҳидлар, қичқириқлар, овозлар", деди у. Уруш мавзуси Мамаджоновнинг қалбига яқин: отаси бутун уруш давомида хизмат қилган ва тинчлик даврида ўт ўчирувчи бўлиб ишлаган. У фарзандларига уруш ҳақида кўп гапирмаган.
"Мен унга савол бера бошлаганимда, у жим бўлиб қоларди. Унинг нигоҳидан, кўзларидан ҳамма нарсани билиш мумкин эди", дейди рассом.
Анвар Мамажонов ўз асарида уруш мавзуларига мурожаат қилиб, кекса авлоднинг хотираларини шахсий идрок ва оилавий ҳикоялар призмаси орқали етказган биринчи марта эмас.
