Нега хорижий IT компаниялар Ўзбекистонга келмоқда — Шерзод Шерматов
19:32 06.06.2026 (янгиланди: 22:34 06.06.2026)
© Sputnik / Григорий Сысоев
/ Oбуна бўлиш
Эксклюзив
Ҳар ой 70дан ортиқ хорижий IT компаниялар Ўзбекистонда рўйхатдан ўтмоқда, алоқа ва IT соҳаси экспорти бир миллиард доллардан ошди. Бир неча йил олдин буни тасаввур қилиш қийин эди.
ТОШКЕНТ, 6 июн — Sputnik. Нега хорижий IT компаниялар Ўзбекистонга келмоқда? Sputnik мухбири ушбу савол билан Ўзбекистон Рақамли технологиялар вазир Шерзод Шерматовга мурожаат қилди.
— Шерзод Хатамович, ассалому алайкум, Санкт-Петербургга хуш келибсиз! Биз учун вақт ажратганингиз учун катта раҳмат.
МДҲ Минтақавий алоқа ҳамдўстлиги ўзининг 35 йиллигини нишонламоқда. Йиғилишда мамлакатлар орасида алоқани яхшилашнинг барча имкониятлари муҳокама қилинди. Бунга роуминг, сунъий интеллект ва кўплаб янги технологиялар киради. Илтимос, Ўзбекистонномидан бизга йиғилишда қандай янгиликларни эшитганингизни ва қайси кун тартиби сиз учун энг долзарб бўлганини айтиб беринг.
Албатта, бу ташкилот жуда муҳим, чунки Алоқа соҳасидаги Минтақавий Ҳамдўстлик барча мамлакатларимизни бирлаштиради. Чунки, тузилишидан, мамлакатларнинг ривожланиш йўналишларидан қатъи назар, биз мамлакатларимиз орасида алоқани таъминлашимиз керак.
Бу ташкилот МДҲдаги энг қадимги ташкилотлардан биридир. Ва у БМТнинг энг қадимги ташкилотларидан бири - Халқаро Телекоммуникация Иттифоқи ITUнинг муқобилидир. Чунки алоқа тарихан одамларни бирлаштирган энг муҳим соҳадир.
Ва шунинг учун бугун биз бугун ушбу ташкилотнинг юбилейини ва уни янги йўналишларда янада ривожлантиришнинг аҳамияти ва зарурлигини нишонладик. Булар, аллақачон таъкидлаб ўтилганидек, космик алоқа, сунъий йўлдош алоқаси ва мамлакатларимиз ўртасидаги синергия имкониятларини ўз ичига олган янги алоқа соҳалари.
Масалан, баъзи давлатларда кўпроқ табиий ресурслар, бошқаларида эса кўпроқ инсон ресурслари мавжуд. Агар биз биргаликда ишласак, компанияларимиз ва одамларимиз учун кўпроқ иш ўринлари ва экспортни кенгайтириш имкониятлари пайдо бўлади.
Шунингдек, биз минтақамизнинг Халқаро электралоқа иттифоқидаги ITU ролини кучайтириш масаласини ҳам муҳокама қилдик, чунки биргаликда ITU доирасида минтақанинг манфаатлари ҳисобга олинишини таъминлаш учун ўз таклифларимизни илгари суришимиз мумкин.
Биз минтақамиз вакиллари учун ITUга номзодларни кўрсатдик. Бу жуда муҳим соҳа, чунки Доҳада катта конференция бўлиб ўтади ва минтақамиз вакиллари бошқа минтақалар вакиллари билан рақобатлашишлари керак бўлади. Шунинг учун бугунги юзма-юз учрашув алоқа маъмуриятининг барча раҳбарлари ушбу таклифлар билан танишишларига ёрдам берди ва келажакда биз уларни биргаликда қўллаб-қувватлаймиз.
Бундан ташқари, биз ITU ўқув қўмиталарида ҳам ишламоқдамиз ва фаол иштирок этмоқдамиз. Ўзбекистондан 30 дан ортиқ вакиллар аллақачон турли ўқув гуруҳлари раис ўринбосарлари сифатида хизмат қилмоқда. Шунингдек, биз Ўзбекистоннинг бу соҳадаги иштирокини кенгайтиришни режалаштирмоқдамиз.
Хабарингиз бор, Ўзбекистон ҳозирда ушбу ташкилотга раислик қилмоқда ва раис сифатида биз мамлакатларимиз ўртасида дўстона ва мустаҳкам муносабатларни ривожлантириш устида ишламоқдамиз ва шунинг учун биз кўпроқ шахсан учрашишга ҳаракат қилмоқдамиз.
Шунингдек, биз ушбу ташкилотнинг Тошкентда ваколатхонасини очдик. Ва кейинги йиғилишда биз алоқа маъмуриятининг барча раҳбарлари қўшни Тожикистонда ҳам иштирок этишига умид қиламиз. Ушбу йиғилиш режалаштирилган ва у ҳамкорликни кенгайтириш имкониятларини муҳокама қилиш учун қўшимча имконият яратади.
— Шерзод Хатамович, Ўзбекистон ҳозирда Марказий Осиёдаги энг динамик ривожланаётган мамлакат, кўплаб кўрсаткичлар бўйича етакчи ва, албатта, Марказий Осиёдаги энг аҳолиси кўп мамлакатдир. Қанча кўп одам бўлса, алоқа фойдаланувчилари шунча кўп бўлади. Илтимос, Ўзбекистонда алоқа бозори қандай ривожланаётгани ва бу янги бозорга қандай янгиликлар киритилаётгани ҳақида бизга маълумот беринг?
Агар ўсиш суръатларига назар ташласак, Ўзбекистоннинг ялпи ички маҳсулоти умуман жуда тез ўсмоқда. Ва сўнгги беш йил ичида ЯИМ доирасида алоқа ва ахборот технологиялари соҳаси - Ўзбекистон ялпи ички маҳсулоти ичида энг юқори қўшимча қийматга эга бўлган соҳага айланди. Бу кўрсатгич дунёнинг бошқа кўплаб мамлакатларидан юқори.
Ва бу, албатта, ҳурматли президентимизнинг Ўзбекистонни ўзига хос IT марказига айлантиришни мақсад қилгани билан боғлиқ. Бунга эришиш учун, биринчидан, IT компанияларини жалб қилиш учун қулай муҳит яратилмоқда. Хорижий капитал иштирокидаги компаниялар сони ҳозирда ҳар йили ортиб бормоқда.
Биз буни бошлаганимизда, Ўзбекистонда валюта конвертацияси йўқ, ва бизнес юритиш жуда қийин бўлган мамлакат эди. Мен 2017 йил ҳақида гапиряпман. Ва ўшанда биз фақат тўртта хорижий капиталга эга компанияни жалб қила олган эдик.
Ҳозирда IT Parkда ҳар ой 70 дан ортиқ янги компаниялар рўйхатдан ўтмоқда. Ўтган йилда биз Ўзбекистон IT экспортини бир миллиарга етказдик. Буни 2017 йилда тасаввур ҳам қилиб бўлмасди, чунки Ўзбекистон валюта конвертациясисиз жуда ёпиқ мамлакат эди. Нақд ва нақдсиз операциялар орасида фарқ тахминан 30% ни ташкил этарди.
Бу ўзгаришларнинг барчаси ҳурматли президентимизнинг узоқни кўра билиши ва Ўзбекистонни гуллаб-яшнаётган мамлакатга айлантириш бўйича сиёсий иродаси туфайлидир. Ва бунинг натижасида биз компаниялар учун тизимли равишда қулай муҳит яратмоқдамиз.
Ҳозирда Enterprise Uzbekistan халқаро рақамли технологиялар марказини ташкил этиш бўйича конституциявий қонун қабул қилинмоқда. Биз инглиз қонунчилигини жорий қилмоқдамиз ва бошқа мамлакатлардан келган компаниялар ўз офисларини Ўзбекистонга кўчириш учун янада қулай шароитлар яратмоқдамиз.
Бундан ташқари, биз таълим соҳасида тизимли ислоҳотларни амалга оширдик. 2017 йилда фарзандингизни болалар боғчасига жойлаштириш жуда қийин эди, чунки боғчалар етарли эмас эди. Энди деярли ҳамма ўз фарзандини боғчага жойлаштириши мумкин, чунки мактабгача таълимнинг ушбу соҳасини тиклаш учун жуда кўп ишлар қилинди ва, биласизки, таълимга эрта ёшда қилинган инвестициялар энг катта натижа беради.
Кейин биз барча мактабларимизни юқори тезликдаги интернетга уладик. Афсуски, олдин бизда одамлар мактабга бориш ўрнига пахта теримига юборилар эди. Президентимизнинг сиёсий иродаси туфайли биз “пахта қуллигини” йўқ қилдик.
Агар ўқитувчилар ва ўқувчиларнинг мактабдан ташқарида бўлган вақтини, яъни пахта териш, кўчаларни тозалаш ва бошқа ишларга сарфлаган вақтини олиб ташласангиз, унда ўн бир йиллик таълим ўрнига етти йиллик таълим қолади. Ҳозир улар мактабда тўлиқ вақт ишлайди ва таълим сифатига эътибор қаратадилар.
Агар ўқитувчилар ва ўқувчиларнинг мактабдан ташқарида бўлган вақтини, яъни пахта териш, кўчаларни тозалаш ва бошқа ишларга сарфлаган вақтини олиб ташласангиз, унда ўн бир йиллик таълим ўрнига етти йиллик таълим қолади. Ҳозир улар мактабда тўлиқ вақт ишлайди ва таълим сифатига эътибор қаратадилар.
Олдин бизда олий таълим учун атиги 9% квота бор эди. Бу аксарият мактаб битирувчиларининг таълимни давом эттириш имкониятига эга бўлмаганини англатарди. Энди биз бу квоталарни деярли бекор қилдик ва халқаро ва хусусий университетлар сонини кўпайтирдик. Шунинг учун, олий маълумотини давом эттиришни истаган ҳар бир киши Ўзбекистонда бундай имкониятни топиши мумкин.
Умуман олганда, асосий эътибор таълим сифатини ошириш ва Ўзбекистонда офисларини очаётган ушбу халқаро ташкилотларнинг талабларига жавоб берадиган кадрлар тайёрлашга қаратилган. Ва энди биз стартап экотизими учун қулай муҳит яратишга ҳам алоҳида эътибор қаратмоқдамиз.
StartupBlink яқинда эълон қилган ҳисоботида Ўзбекистон дунёда энг юқори ўсиш суръатларига эга эканлиги кўрсатилган. Бу глобал ўртача кўрсаткичдан 13 баравар юқори. Шунинг учун StartupBlink стартап экотизимидаги ажойиб ўсишни ҳисобга олган ҳолда Ўзбекистонни Йил мамлакати деб тан олди.
Шунинг учун биз стартап экотизим иштирокчиларини - венчур фондлари, акселераторлар ва бошқаларни Ўзбекистонга келиб, энг юқори ўсишни бошдан кечираётган экотизимнинг бир қисми бўлишга таклиф қиламиз. Биз шунингдек, сунъий интеллект лойиҳаларини амалга оширишдан жуда манфаатдормиз, чунки ҳамма янги нарса инсоният манфаатларига хизмат қилиши керак.
