https://sputniknews.uz/20260107/popuzyana-cheburashka-kim-54680592.html
“Балки мен попузьянадирман?”: Чебурашка ким ўзи?
“Балки мен попузьянадирман?”: Чебурашка ким ўзи?
Sputnik Ўзбекистон
Чебурашка — совет анимациясида туғилиб, дунё бўйлаб машҳурликка эришган қаҳрамон. Унинг яратилиш тарихи, образининг шаклланиши ва бугунги кунгача оммалашиб келиши қизиқарли маданий ҳодиса ҳисобланади.
2026-01-07T18:43+0500
2026-01-07T18:43+0500
2026-01-07T18:43+0500
жамият
россия
мультфильм
ўзбекистон
кино
фильм
https://cdn1.img.sputniknews.uz/img/07ea/01/07/54676764_0:84:901:590_1920x0_80_0_0_6e139ed13d72960b73d68c2136824773.png
ТОШКЕНТ, 7 янв — Sputnik. Бу катта қулоқли қаҳрамонни ҳар бир мультфильм мухлисига яхши таниш. Аммо у аслида ким? Sputnik Чебурашканинг пайдо бўлиш тарихини ўрганиб чиқди ва бу қаҳрамонни Ўзбекистонда томошабинлар қандай қабул қилганини аниқлади.Совет Иттифоқида бу момиққина қаҳрамон билан илк бор 1966 йилда, Эдуард Успенскийнинг “Тимсоҳ Гена ва унинг дўстлари” номли биринчи китоби чоп этилганда танишишган. Китоб 20 августда нашр этилган - ўша кундан бошлаб бу сана Чебурашканинг туғилган куни деб ҳисобланади.Бойқушникидек катта сариқ кўзлари бор, боши қуённики каби юмалоқ ва калта “одатда кичкина айиқчаларда бўладиган” майн думли момиққина номаълум жонзот - ёзувчи Успенский китобхонларга Чебурашкани илк бор айнан шундай тасвирлаб берган. Китобга ёзган сўзбошида муаллиф бу қаҳрамон унинг болаликдаги севимли ўйинчоғи эканлигини айтиб ўтган. Бироқ, муаллиф ёзишича, Чебурашкани ўйинчоқ фабрикасида шунчалик ёмон ясашганки, аслида у ким эканлигини - қуёнми, итми, мушукми ёки умуман Австралия кенгурусими - айтиш қийин эди.Бошқа бир ҳикояга кўра, Успенскийни Чебурашкани яратишга дўстининг кичкина қизи илҳомлантирган экан. Қизалоқ ҳаддан ташқари катта ва момиқ пўстинни кийиб тез-тез думалаб йиқилган экан. Навбатдаги йиқилишдан сўнг, отаси: “Яна чебурахландинг!”,- деди. “Йиқилмоқ” ёки “думалаб тушиш” маъносини англатадиган бу сўз ёзувчига жуда ёқиб қолиб доимо қизиқ саргузаштларга дучор бўладиган персонажнинг исми ҳамда характерига асос бўлди.Қизиғи шундаки, дастлабки китобларда Чебурашка бугун биз кўришга ўрганиб қолган кўринишидан бутунлай бошқача эди.Чебурашканинг биринчи “бадиий отаси” иллюстратор Валерий Алфеевский бўлган. Кейинчалик, рассом Борис Степанцев бу образ устида ишлаганида, Чебурашканинг қулоқлари катталашиб, йўл-йўл думи пайдо бўлган.Таниш, жунли, қулоқли персонаж кейинчалик — анимация ва Леонид Шварцман туфайли шаклланди. Уста бу жонзот устида икки ойдан ортиқ ишлаган, ваҳоланки мультфильмнинг ўзини яратиш учун беш ой керак бўлган.Чебурашка биринчи марта 1969 йилда экранларда пайдо бўлган. Кейинчалик 1971, 1974 ва 1983 йилларда янги қисмлари чиқарилди. Мультфильмлар тезда томошабинларни мафтун этиб, мамлакатдан ташқарида ҳам машҳур бўлди. Чебурашка ҳақидаги ҳикоялар Швеция телевидениесида намойиш этилди, у ерда уни Друттен деб аташган. Японияда эса у барча эътироф этган қаҳрамонга айланди. 2001 йилда у ерда мультфильмнинг асл қисмлари намойиш этилди, кейинчалик “Чебурашка” қаҳвахонаси очилди, ҳатто бир япон компанияси янги анимацион лойиҳаларни тарқатиш ва яратиш ҳуқуқларини сотиб олди.Россияда эса, Чебурашка нафақат кино ва анимация қаҳрамонидир. Ҳозирги кунда у бир нечта ижтимоий, маданий ва ташкилий доираларда фаол иштирок этмоқда. 2024 йилда Чебурашка Халқаро ёшлар фестивалининг расмий рамзига айланди. У дўстлик, очиқкўнгиллик ва маданиятлараро мулоқот тимсоли сифатида танланди. Чебурашка Россия олимпия терма жамоаси ва умуман олимпия ҳаракатининг рамзи бўлган эди. Бу қаҳрамон илк бор 2004 йилдаги Олимпия ўйинларида пайдо бўлиб, Афинада Россия терма жамоасининг расмий рамзига айланган. Ўшандан бери Чебурашка россиялик спортчиларга яна учта Олимпиадада ҳамроҳ бўлди: 2006 йилда Туринда, 2008 йилда Пекинда ва 2010 йилда Ванкуверда.Қирқ йиллик танаффусдан сўнг, “Союзмультфильм” 2023 йилда Чебурашкани тўлиқ метражли фильмда қайтарди, кейин эса қисқа метражли давомларида ҳам намойиш этди. 2026 йилда вояга етган Чебурашка яна катта экранларга қайтди - фильмнинг иккинчи қисми ҳозирда Тошкент кинотеатрларида намойиш этилмоқда. Заллар кундузи ҳам томошабинларга тўла: фильмни оилавий - катталар ҳам, болалар ҳам томоша қилишга келишмоқда.Янги Чебурашка ҳақиқий оилавий фильмга айланди. У нафақат кўнгил очади, балки оддий, аммо муҳим масалалар - қўллаб-қувватлаш ва ҳар бир лаҳзани қадрлаш ҳақида нозик тарзда тушунтиради:Кўпчилик юзида табассум ва кўзларида сезилмайдиган ёш билан чиқади - воқеанинг самимийлиги ҳеч кимни бефарқ қолдирмайди.Чебурашка қаҳрамон бўлишга интилмайди - у шунчаки ўзи бўлиб қолаверади. Бироз бесўнақай, самимий ва доимо дунёга очиқ. Айнан шу хислатлари учун уни илгари совет телевизори экранларида илк бор кўрганлар ҳам, бугунги кунда кинотеатрларда у билан танишаётган болалар ҳам севишни давом этмоқда
ўзбекистон
Sputnik Ўзбекистон
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Ўзбекистон
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Янгиликлар
uz_UZ
Sputnik Ўзбекистон
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Ўзбекистон
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
чебурашка, эдуард успенский, тимсоҳ гена, союзмультфильм, совет мультфильмлари, болалар қаҳрамонлари, анимация тарихи, чебурашка туғилган куни, японияда чебурашка, ўзбекистон томошабинлари
чебурашка, эдуард успенский, тимсоҳ гена, союзмультфильм, совет мультфильмлари, болалар қаҳрамонлари, анимация тарихи, чебурашка туғилган куни, японияда чебурашка, ўзбекистон томошабинлари
“Балки мен попузьянадирман?”: Чебурашка ким ўзи?
“Бойқушникидек катта сариқ кўзлари бор, боши қуённики каби юмалоқ ва калта майн думли момиққина номаълум жонзот”- ёзувчи Успенский китобхонларга Чебурашкани илк марта шундай таништирган эди
ТОШКЕНТ, 7 янв — Sputnik. Бу катта қулоқли қаҳрамонни ҳар бир мультфильм мухлисига яхши таниш. Аммо у аслида ким?
Sputnik Чебурашканинг пайдо бўлиш тарихини ўрганиб чиқди ва бу қаҳрамонни Ўзбекистонда томошабинлар қандай қабул қилганини аниқлади.
Совет Иттифоқида бу момиққина қаҳрамон билан илк бор 1966 йилда, Эдуард Успенскийнинг “Тимсоҳ Гена ва унинг дўстлари” номли биринчи китоби чоп этилганда танишишган. Китоб 20 августда нашр этилган - ўша кундан бошлаб бу сана Чебурашканинг туғилган куни деб ҳисобланади.
Бойқушникидек катта сариқ кўзлари бор, боши қуённики каби юмалоқ ва калта “одатда кичкина айиқчаларда бўладиган” майн думли момиққина номаълум жонзот - ёзувчи Успенский китобхонларга Чебурашкани илк бор айнан шундай тасвирлаб берган. Китобга ёзган сўзбошида муаллиф бу қаҳрамон унинг болаликдаги севимли ўйинчоғи эканлигини айтиб ўтган. Бироқ, муаллиф ёзишича, Чебурашкани ўйинчоқ фабрикасида шунчалик ёмон ясашганки, аслида у ким эканлигини - қуёнми, итми, мушукми ёки умуман Австралия кенгурусими - айтиш қийин эди.
Бошқа бир ҳикояга кўра, Успенскийни Чебурашкани яратишга дўстининг кичкина қизи илҳомлантирган экан. Қизалоқ ҳаддан ташқари катта ва момиқ пўстинни кийиб тез-тез думалаб йиқилган экан. Навбатдаги йиқилишдан сўнг, отаси: “Яна чебурахландинг!”,- деди. “Йиқилмоқ” ёки “думалаб тушиш” маъносини англатадиган бу сўз ёзувчига жуда ёқиб қолиб доимо қизиқ саргузаштларга дучор бўладиган персонажнинг исми ҳамда характерига асос бўлди.
Қизиғи шундаки, дастлабки китобларда Чебурашка бугун биз кўришга ўрганиб қолган кўринишидан бутунлай бошқача эди.
Чебурашканинг биринчи “бадиий отаси” иллюстратор Валерий Алфеевский бўлган.
Кейинчалик, рассом Борис Степанцев бу образ устида ишлаганида, Чебурашканинг қулоқлари катталашиб, йўл-йўл думи пайдо бўлган.
Таниш, жунли, қулоқли персонаж кейинчалик — анимация ва Леонид Шварцман туфайли шаклланди. Уста бу жонзот устида икки ойдан ортиқ ишлаган, ваҳоланки мультфильмнинг ўзини яратиш учун беш ой керак бўлган.
Чебурашка биринчи марта 1969 йилда экранларда пайдо бўлган. Кейинчалик 1971, 1974 ва 1983 йилларда янги қисмлари чиқарилди. Мультфильмлар тезда томошабинларни мафтун этиб, мамлакатдан ташқарида ҳам машҳур бўлди. Чебурашка ҳақидаги ҳикоялар Швеция телевидениесида намойиш этилди, у ерда уни Друттен деб аташган. Японияда эса у барча эътироф этган қаҳрамонга айланди. 2001 йилда у ерда мультфильмнинг асл қисмлари намойиш этилди, кейинчалик “Чебурашка” қаҳвахонаси очилди, ҳатто бир япон компанияси янги анимацион лойиҳаларни тарқатиш ва яратиш ҳуқуқларини сотиб олди.
Россияда эса, Чебурашка нафақат кино ва анимация қаҳрамонидир. Ҳозирги кунда у бир нечта ижтимоий, маданий ва ташкилий доираларда фаол иштирок этмоқда. 2024 йилда Чебурашка Халқаро ёшлар фестивалининг расмий рамзига айланди. У дўстлик, очиқкўнгиллик ва маданиятлараро мулоқот тимсоли сифатида танланди. Чебурашка Россия олимпия терма жамоаси ва умуман олимпия ҳаракатининг рамзи бўлган эди. Бу қаҳрамон илк бор 2004 йилдаги Олимпия ўйинларида пайдо бўлиб, Афинада Россия терма жамоасининг расмий рамзига айланган. Ўшандан бери Чебурашка россиялик спортчиларга яна учта Олимпиадада ҳамроҳ бўлди: 2006 йилда Туринда, 2008 йилда Пекинда ва 2010 йилда Ванкуверда.
Қирқ йиллик танаффусдан сўнг, “Союзмультфильм” 2023 йилда Чебурашкани тўлиқ метражли фильмда қайтарди, кейин эса қисқа метражли давомларида ҳам намойиш этди. 2026 йилда вояга етган Чебурашка яна катта экранларга қайтди - фильмнинг иккинчи қисми ҳозирда Тошкент кинотеатрларида намойиш этилмоқда. Заллар кундузи ҳам томошабинларга тўла: фильмни оилавий - катталар ҳам, болалар ҳам томоша қилишга келишмоқда.
Янги Чебурашка ҳақиқий оилавий фильмга айланди. У нафақат кўнгил очади, балки оддий, аммо муҳим масалалар - қўллаб-қувватлаш ва ҳар бир лаҳзани қадрлаш ҳақида нозик тарзда тушунтиради:
“Бугунги кун билан яшаш, ҳозир, айни дамда бахтиёр бўлиш керак”, - дея фикр билдиради томошабинлардан бири.
Кўпчилик юзида табассум ва кўзларида сезилмайдиган ёш билан чиқади - воқеанинг самимийлиги ҳеч кимни бефарқ қолдирмайди.
“Ўзим учун хулоса чиқардим: оилаларимизни қадрлашимиз керак”, - деб эътироф этади бошқа бир томошабин фильмни кўргандан сўнг.
Чебурашка қаҳрамон бўлишга интилмайди - у шунчаки ўзи бўлиб қолаверади. Бироз бесўнақай, самимий ва доимо дунёга очиқ. Айнан шу хислатлари учун уни илгари совет телевизори экранларида илк бор кўрганлар ҳам, бугунги кунда кинотеатрларда у билан танишаётган болалар ҳам севишни давом этмоқда
