https://sputniknews.uz/20260102/yangi-yil-bayrami-milliy-iqtisodiyotlarga-qanday-tasir-qiladi-54611300.html
Янги йил байрами миллий иқтисодларга қандай таъсир қилади?
Янги йил байрами миллий иқтисодларга қандай таъсир қилади?
Sputnik Ўзбекистон
Байрам атиги бир неча кун давом этади, аммо корхона ва ҳукумат унинг таъсирини бир неча ой давомида ҳис қилишади. 02.01.2026, Sputnik Ўзбекистон
2026-01-02T18:35+0500
2026-01-02T18:35+0500
2026-01-02T18:57+0500
таҳлил
аналитика
https://cdn1.img.sputniknews.uz/img/07e7/0c/0b/41489529_0:160:3072:1888_1920x0_80_0_0_ee8273eff32326d57028c909749590f1.jpg
ТОШКEНТ, 2 янв — Spurnik, Мария Красовская. Янги Йил! Бу сўзларни эшитганимизда, биринчи навбатда, безатилган арча, мандаринлар, қор ва мўъжизани кутиш эсга тушади. Бироқ, Янги йил нафақат узоқ кутилган байрам ёки фақат совғалар билан машҳур эмас. Бу байрам қиш фаслининг энг муҳим иқтисодий омилларидан биридир. Ҳар йили декабрь ойида дўконлар тўла, савдо марказлари гавжум, курерлар ва такси ҳайдовчилари деярли тўхтовсиз ишлашади, Янги йил олди югур-югур бошланади.Бизга пул сарф қилишга имкон беринг! TradingEconomics маълумотларига кўра, 2024 йилнинг тўртинчи чорагида Ўзбекистонда истеъмол харажатлари тахминан 877 миллиард сўмни ташкил этди, бу кўриб чиқилаётган давр учун энг юқори кўрсаткичдир. Таққослаш учун, бу 2024 йилнинг учинчи чорагига нисбатан тахминан 20 фоизга юқори.Бу тушунарли - одамлар фаолроқ пул сарфлашни бошлайдилар. Дам олиш мавсуми чакана сотувчилар орасида айниқса машҳур: озиқ-овқат, маиший техника, косметика ва болалар товарлари савдоси ўртача 20-40% га ошади. Баъзан виждонсиз чакана сотувчилар нархларни ошириб юборишни ёки сохта чегирмаларни таклиф қилишни бошлайдилар. Шу боис Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳар йили сотувчиларни бундай фирибгарлик қонун билан жазоланиши ҳақида огоҳлантиради. Аммо бусиз ҳам, чакана сотувчилар деярли декабрь ойининг бошидан яхши даромад олишмоқда.Россияни мисол қилиб оладиган бўлсак, ВЦИОМ маълумотларига кўра, россияликлар 2025 йилги Янги йил арафасида ўртача 65 000 рубль (~ 10 миллион сўм) сарфлаган, бунинг деярли ярми (тахминан 30 000 рубль) фақат совғаларга кетган.Хизмат кўрсатиш соҳаси ҳам даромадларнинг ўсишини кузатмоқда. Афсуски, Ўзбекистонда кинопрокат статистикасини йиғиш ва таҳлил қилишнинг ягона тизими мавжуд эмас, бироқ россиялик таҳлилчиларнинг фикрига кўра, Янги йил байрамларида кинотеатрларнинг умумий даромади рекорд даражадаги 6,17 миллиард рублга (~956 миллиард сўм) етди, бу 2024 йилнинг шу даврига нисбатан 6,6 фоизга кўп.Транспорт сектори (ҳам жамоат, ҳам такси) ва етказиб бериш хизматлари ҳам даромад "қаймоғи"дан баҳраманд.Кўпчилик Янги йилни уйдан узоқда нишонлашни афзал кўради, шунинг учун улар бошқа мамлакатлар, шаҳарлар ёки дам олиш масканларига чипталар сотиб олишади, бу эса туризм соҳаси даромадини оширади.Аммо "лекин"и бор Кўчалардаги арча ва гулчамбарлар, рангба-ранг чироқлар чиройли кўринишга эга бўлиб, янги йил руҳига қўшилади. Масалан, Москва мерияси шаҳарни безаш учун 414 миллион рубль (64 млрд сўм) ажратган бўлса, Санкт-Петербург — 1,23 млрд рубл ажратган. (190 млрд сўм) сарфлаган. Ўзбекистонда янги йилда шаҳарни безаш харажатлари ҳақида аниқ маълумотлар йўқ.Бундан ташқари, узоқ дам олиш кунлари бизнесдаги бироз турғунликка олиб келади. Россия Молия университетининг ҳисоб-китобларига кўра, янги йил байрамлари мамлакат иқтисодиётига 2-3 триллион рубль (459 триллион сўм) зарар келтирган. Ўзбекистон бўйича расмий маълумотлар йўқ, аммо 2024 йилда беш кунлик Янги йил байрамидан келиб чиққан ўртача иқтисодий йўқотиш тахминан 18,75 триллион сўмни (йиллик ялпи ички маҳсулотнинг 1,3-1,4 фоизи) ташкил этганини тахмин қилиш мумкин.Лекин молиявий йўқотишларга қарамай, байрамлар фуқароларга ҳаводек зарур. Психологларнинг таъкидлашича, бироз дам олиш меҳнат маҳсулдорлигига ижобий таъсир кўрсатади. Янги йилда асосий сарф-харажатлар — биринчи навбатда ҳис-туйғулар, таассуротлар ва яхши хотиралар учун сарфланади.
Sputnik Ўзбекистон
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Мария Красовская
https://cdn1.img.sputniknews.uz/img/07e8/06/1b/44558008_0:0:901:900_100x100_80_0_0_9e9124b0936ae7ed23b39157bd3b281a.jpg
Мария Красовская
https://cdn1.img.sputniknews.uz/img/07e8/06/1b/44558008_0:0:901:900_100x100_80_0_0_9e9124b0936ae7ed23b39157bd3b281a.jpg
Янгиликлар
uz_UZ
Sputnik Ўзбекистон
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Ўзбекистон
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Мария Красовская
https://cdn1.img.sputniknews.uz/img/07e8/06/1b/44558008_0:0:901:900_100x100_80_0_0_9e9124b0936ae7ed23b39157bd3b281a.jpg
таҳлил, аналитика
Янги йил байрами миллий иқтисодларга қандай таъсир қилади?
18:35 02.01.2026 (янгиланди: 18:57 02.01.2026) Байрам атиги бир неча кун давом этади, аммо корхона ва ҳукумат унинг таъсирини бир неча ой давомида ҳис қилишади.
ТОШКEНТ, 2 янв — Spurnik, Мария Красовская. Янги Йил! Бу сўзларни эшитганимизда, биринчи навбатда, безатилган арча, мандаринлар, қор ва мўъжизани кутиш эсга тушади.
Бироқ, Янги йил нафақат узоқ кутилган байрам ёки фақат совғалар билан машҳур эмас. Бу байрам қиш фаслининг энг муҳим иқтисодий омилларидан биридир. Ҳар йили декабрь ойида дўконлар тўла, савдо марказлари гавжум, курерлар ва такси ҳайдовчилари деярли тўхтовсиз ишлашади, Янги йил олди югур-югур бошланади.
Бизга пул сарф қилишга имкон беринг!
TradingEconomics маълумотларига кўра, 2024 йилнинг тўртинчи чорагида Ўзбекистонда истеъмол харажатлари тахминан 877 миллиард сўмни ташкил этди, бу кўриб чиқилаётган давр учун энг юқори кўрсаткичдир. Таққослаш учун, бу 2024 йилнинг учинчи чорагига нисбатан тахминан 20 фоизга юқори.
Бу тушунарли - одамлар фаолроқ пул сарфлашни бошлайдилар. Дам олиш мавсуми чакана сотувчилар орасида айниқса машҳур: озиқ-овқат, маиший техника, косметика ва болалар товарлари савдоси ўртача 20-40% га ошади.
Баъзан виждонсиз чакана сотувчилар нархларни ошириб юборишни ёки сохта чегирмаларни таклиф қилишни бошлайдилар. Шу боис Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳар йили сотувчиларни бундай фирибгарлик қонун билан жазоланиши ҳақида огоҳлантиради. Аммо бусиз ҳам, чакана сотувчилар деярли декабрь ойининг бошидан яхши даромад олишмоқда.
Россияни мисол қилиб оладиган бўлсак, ВЦИОМ маълумотларига кўра, россияликлар 2025 йилги Янги йил арафасида ўртача 65 000 рубль (~ 10 миллион сўм) сарфлаган, бунинг деярли ярми (тахминан 30 000 рубль) фақат совғаларга кетган.
Бу ўсиш компаниялар даромадининг ошишига, қўшимча солиқ тушумларига ва кичик тадбиркорлар фаоллигининг ошишига олиб келади. Айрим корхоналар учун декабрь ойи йиллик даромадининг учдан бир қисмини ташкил қилади.
Хизмат кўрсатиш соҳаси ҳам даромадларнинг ўсишини кузатмоқда. Афсуски, Ўзбекистонда кинопрокат статистикасини йиғиш ва таҳлил қилишнинг ягона тизими мавжуд эмас, бироқ россиялик таҳлилчиларнинг фикрига кўра, Янги йил байрамларида кинотеатрларнинг умумий даромади рекорд даражадаги 6,17 миллиард рублга (~956 миллиард сўм) етди, бу 2024 йилнинг шу даврига нисбатан 6,6 фоизга кўп.
Транспорт сектори (ҳам жамоат, ҳам такси) ва етказиб бериш хизматлари ҳам даромад "қаймоғи"дан баҳраманд.
Кўпчилик Янги йилни уйдан узоқда нишонлашни афзал кўради, шунинг учун улар бошқа мамлакатлар, шаҳарлар ёки дам олиш масканларига чипталар сотиб олишади, бу эса туризм соҳаси даромадини оширади.
Кўчалардаги арча ва гулчамбарлар, рангба-ранг чироқлар чиройли кўринишга эга бўлиб, янги йил руҳига қўшилади. Масалан, Москва мерияси шаҳарни безаш учун 414 миллион рубль (64 млрд сўм) ажратган бўлса, Санкт-Петербург — 1,23 млрд рубл ажратган. (190 млрд сўм) сарфлаган. Ўзбекистонда янги йилда шаҳарни безаш харажатлари ҳақида аниқ маълумотлар йўқ.
Бундан ташқари, узоқ дам олиш кунлари бизнесдаги бироз турғунликка олиб келади. Россия Молия университетининг ҳисоб-китобларига кўра, янги йил байрамлари мамлакат иқтисодиётига 2-3 триллион рубль (459 триллион сўм) зарар келтирган. Ўзбекистон бўйича расмий маълумотлар йўқ, аммо 2024 йилда беш кунлик Янги йил байрамидан келиб чиққан ўртача иқтисодий йўқотиш тахминан 18,75 триллион сўмни (йиллик ялпи ички маҳсулотнинг 1,3-1,4 фоизи) ташкил этганини тахмин қилиш мумкин.
Лекин молиявий йўқотишларга қарамай, байрамлар фуқароларга ҳаводек зарур. Психологларнинг таъкидлашича, бироз дам олиш меҳнат маҳсулдорлигига ижобий таъсир кўрсатади. Янги йилда асосий сарф-харажатлар — биринчи навбатда ҳис-туйғулар, таассуротлар ва яхши хотиралар учун сарфланади.
