ТОШКЕНТ, 27 мар – Sputnik. Ўзбекистонда 2026 йилда сунъий йўлдош интернети синов тариқасида ишга туширилиши режалаштирилган. Бу ҳақда мамлакат бош вазири Абдулла Арипов Чимкентда бўлиб ўтган “Digital Qazaqstan-2026” халқаро форумида маълум қилди.
Унинг сўзларига кўра, сўнгги 9 йил ичида Ўзбекистонда кенг полосали интернет қамрови 41% дан 99,5% га ошди.
Мамлакатнинг бориш қийин бўлган ҳудудларида интернетга уланиш учун паст орбитали сунъий йўлдош тизимлари операторлари учун солиқ имтиёзлари тўплами шакллантирилди.
Бундан ташқари, электрон ҳукумат тизимларини ягона давлат маълумотлар марказида бирлаштириши ресурсларнинг такрорланишини истисно қилди ва бюджет маблағларини 30% даражасида тежашни таъминлади.
Арипов тиббиёт учун кичик суперкомпьютер ишга туширилгандан сўнг Ўзбекистон йирик ҳисоблаш кластерини ишга туширишни якунлаётганини таъкидлади.
“Биз учун бу нафақат технологик янгиланиш, балки пилот лойиҳалардан саноат миқёсига ўтишни таъминлайдиган миллий сунъий интеллект инфратузилмасини шакллантиришдир”, - деди бош вазир.
Айни пайтда Ўзбекистонда сунъий интеллектни ривожлантириш соҳасида 100 та лойиҳа фаол амалга оширилмоқда. Асосий эътибор уни давлат бошқарувида ва иқтисодиётнинг реал сектори корхоналарида қўллашга қаратилган. Мисол тариқасида Абдулла Арипов яқинда ишга туширилган Олмалиқ КМКда 3-мис бойитиш фабрикасини келтирди. У ерда 60 тадан ортиқ тизим ва 20 мингтадан ортиқ сенсор ягона рақамли схемага бирлаштирилган бўлиб, улар реал вақт режимида бутун ишлаб чиқариш занжирини таҳлил қилишни таъминлайди.
“Сараланган ташаббусларидан тизим моделига ўтиш учун сунъий интеллект альянси яратилди, у давлат, хусусий сектор ва илмий ҳамжамиятнинг интеллектуал ечимларни яратиш ва кенгайтиришдаги саъй-ҳаракатларини бирлаштирди”, - деди Арипов.
Илмий тадқиқотларни ривожлантириш ва кадрлар тайёрлаш учун жорий йилда Ўзбекистонда етакчи олий ўқув юртлари негизида сунъий интеллект бўйича 19 та илмий-ўқув лабораторияси очилади, янги ўқув йилидан бошлаб эса тўртинчи синф мактабларида хитойлик ҳамкорлар билан ҳамкорликда тайёрланган ўқув материаллари асосида сунъий интеллект дарслари жорий этилади.
Хусусан:
800 та стартап лойиҳаси мавжуд бўлиб, улардан 60 таси халқаро бозорларга чиқди;
венчур фондлари сони 15 тадан ошди ва уларнинг умумий капитал ҳажми 350 млн долларга яқинлашди;
Ўзбекистон стартап экотизимининг умумий қиймати 4 млрд долларга етди (10 йил олдин бу кўрсаткич 1 млн доллардан ошмаган);
стартаплар автоматик равишда АТ-парк резидентларига айланади ва солиқ имтиёзларидан фойдаланиш имкониятига эга бўлади, бу эса ҳар йили 15 миллион доллардан ортиқ маблағни тежашга имкон беради;
университетлар ўз талабаларининг стартапларига тўғридан-тўғри сармоя киритишлари мумкин;
АТ-паркда стартапларни фаолиятининг биринчи йилида бепул молиявий-ҳуқуқий қўллаб-қувватлаш хизмати мавжуд.
Жаҳон банки ҳисоб-китобига кўра, Ўзбекистон давлат бошқарувининг рақамли етуклик рейтингида тўққизинчи ўринга кўтарилди. Бугунги кунда давлат хизматларининг 70% дан ортиғи электрон форматда (бир йил олдин - 55%). Бу хизматларнинг мавжудлигини оширди ва иқтисодий самарани таъминлади: фуқаролар 16 млн доллардан кўпроқ пул тежашди.
Ариповнинг таъкидлашича, электрон ҳукумат порталида 800 тадан ортиқ хизмат турлари мавжуд бўлиб, фойдаланувчилар сони 14 миллион нафардан ошди
Бугунги кунда 17 турдаги рақамли ҳужжатлар мавжуд ва статистик, солиқ, божхона ва бошқа электрон ҳисобот шаклларини ягона рақамли схемага бирлаштирадиган ягона электрон ҳисобот шаклини ишга тушириш режалаштирилган.