2025 йил якунлари: Ўзбекистонда автомобиль орқали юк ташиш соҳасида нималар рўй берди

15:04, 29 Январ 2026
© Getty Images / IvanSpasic
2025 йил якунларига кўра, Ўзбекистонда ҳам ички, ҳам халқаро йўналишларда автомобиль орқали юк ташишга бўлган талаб сезиларли ошди. Бу ҳақда халқаро “ATI.SU юк ташиш биржаси” маълумот берди.
Sputnik
ТОШКЕНТ, 29 янв — Sputnik. 2025 йил якунларига кўра, Ўзбекистон ичида ҳам, халқаро йўналишларда ҳам автомобиль транспортида юкларни етказиб бериш бўйича аризалар сони сезиларли даражада ошди. Бундай маълумотлар халқаро "ATI.SU юк ташиш биржаси" томонидан келтирилган.
2025 йилда автомобилда юк ташишнинг асосий тенденциялари қуйидагилар бўлди:
Россия-Қозоғистон чегарасида божхона ва чегара назоратининг кучайтирилиши натижасида Россия йўналиши бўйича юк ташиш маржиналлигининг пасайиши;
Қозоғистон, Хитой ва Қирғизистон томонидан аризалар сони ва юқори динамика бўйича Россия етакчилигида 2024 йилдаги турғунликдан кейин импорт автомобиль ташувларини тиклаш;
мамлакат томонидан электрон рухсатномалар жорий этилгандан сўнг реэкспорт ва реимпорт операцияларининг кўпайиши муносабати билан Қирғизистонга ташишларнинг кескин ўсиши (+117% импорт ва +300% экспорт).
Импорт
2024 йилда қайд этилган турғунликдан сўнг импорт ташувларида яна ўсиш кузатилди. "ATI.SU юк ташиш биржаси"да жойлаштирилган аризалар сони 21 фоизга, тарифлар эса ўртача 10 фоизга ошди. Фақат йил охирида секинлашиш тенденцияси кузатилди - тўртинчи чоракда аризалар сони йиллик ҳисобда 6 фоизга ва учинчи чоракка нисбатан 18 фоизга камайди.
Аризалар сони бўйича анъанавий равишда Россия йўналиши етакчилик қилмоқда (йил давомида +17%), аммо динамика нуқтаи назаридан Қозоғистон (+45%), Хитой (+54%) ва Қирғизистон (+117%) кўпроқ ўсишни кўрсатди.
Экспорт
Экспорт ташувларида аризалар сонининг ўсиши 29 фоизни ташкил этди. Аммо бу ерда ҳам йилнинг биринчи ярми муваффақиятлироқ бўлди (биринчи чоракда 34% ва иккинчи чоракда +86%). Учинчи чоракда ўсиш йиллик ҳисобда 9 фоизни, тўртинчи чоракда эса атиги 2 фоизни ташкил этди. Экспорт ташиш нархлари эса ўтган йилги даражада қолди.
Барча муҳим йўналишларда юк ташишга бўлган талаб сезиларли даражада ошди. Шундай қилиб, Россияга юкларни етказиб бериш бўйича аризалар сони 24 фоизга, Қозоғистонга - 23 фоизга, Беларусга - 48 фоизга ошди. Экспорт ташувларига бўлган талаб динамикаси бўйича Қирғизистон етакчилик қилмоқда - бу мамлакатга юкларни етказиб бериш бўйича аризалар сони бир йил ичида уч баравар ошди.
Ички ташувлар
Худди бир йил аввалгидек, Ўзбекистон ичида ташиш учун аризалар сони сезиларли даражада ошди (+79%), бу йил давомида барқарор давом этди. Транспорт хизматларига бўлган талабнинг асосий драйверлари саноат ишлаб чиқариши (йил давомида +6,8%) ва чакана савдо (йил давомида +11,2%) бўлди. Бундан ташқари, юк ташиш учун аризалар сонининг кўпайиши нафақат бозордаги вазият, балки мамлакатда "ATI.SU юк ташиш биржаси"нинг ривожланиши билан ҳам боғлиқ.

"Умуман олганда, йил катта кутилмаган ҳодисаларсиз ўтди - биз бозордаги ҳақиқий вазиятга мос келадиган юк ташишга бўлган талабнинг мунтазам ўсишини кузатдик. Йилнинг иккинчи ярмида Россия йўналишидаги талабнинг бироз пасайиши, биринчи навбатда, божхона ва чегара назоратининг кучайтирилиши натижасида юзага келган Россия-Қозоғистон чегарасидаги муаммолар билан изоҳланади. Юк машиналаридан иборат кўп кунлик навбатлар кутиш муддатининг узайишига олиб келди, бу эса ушбу йўналишда ташишни камроқ фойдали қилди. Қирғизистонга юк ташишга бўлган талабнинг кескин ўсиши кўп жиҳатдан e-permit электрон рухсатномаларининг жорий этилиши натижасида юзага келди, бу эса соҳа иштирокчиларининг ҳаётини сезиларли даражада осонлаштирди. Бундан ташқари, қўшни республика ЕОИИ аъзоси сифатида "Россия - Қирғизистон - Ўзбекистон" йўналишида қулай транзит бўғинига айланди: Россия ва Ўзбекистон товарларининг бир қисми унинг ҳудуди орқали ҳаракатланади, чунки ЕОИИ ичидаги ишлаб чиқилган божхона тартиб-қоидалари ва қайта экспорт операцияларининг шаклланган амалиёти бундай кўп босқичли логистикани иқтисодий жиҳатдан оқлайди", - дея изоҳ берди "ATI.SU юк ташиш биржаси"нинг Ўзбекистондаги ваколатхонаси директори Фарид Вахидов.

Биржа томонидан қайд этилган автотранспорт бозоридаги тенденциялар Ўзбекистон Миллий статистика қўмитаси маълумотларида акс эттирилган ташқи савдонинг умумий динамикасига мос келади. Шундай қилиб, 2025 йилнинг январь-октябрь ойларида Ўзбекистоннинг ташқи савдо айланмаси 66,5 миллиард долларни ташкил этди, бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 21,5 фоизга кўпдир. Экспорт 27,8 фоизга, импорт 16,9 фоизга ўсди. Бундан ташқари, хизматлар экспорти 32,8 фоизга ўсди, уларнинг қарийб учдан бир қисми (2,4 миллиард доллар) транспорт хизматларига тўғри келади.
ЎзбекистонюкавтомобилЖамият